Zo goed als alles gaat aan mij voorbij. Waar ik mijn aandacht op richt, bepaalt mijn leven. Hoewel ieder leven beperkingen met zich meebrengt, kan de zomer mij de indruk geven dat ik mijn aandacht eindeloos kan verbreden en mijn net steeds wijder kan uitwerpen. Maar zoals ik vorige week al schreef, raak ik dan al snel verstrooid.
De ideeën die van binnenuit komen, hebben ruimte nodig, en door mijn aandacht te verstrooien raak ik in de zomer al snel ontkoppeld van mijn binnenwereld. Dit is een terugkerend patroon, kenmerkend voor een tijd van het jaar waarin iedereen wordt uitgenodigd zich naar buiten te richten en van alles in de wereld te ervaren.
In het bijzonder merk ik hoe AI mij op steeds meer vlakken overstijgt en nieuwe ideeën steeds sneller kan verwerken en uitwerken. Daarbij merk ik hoe de verleiding steeds groter wordt om AI te gaan gebruiken als een eindeloze, alwetende bron van inspiratie. Maar telkens wanneer ik toegeef aan de verleiding om AI voor mij te laten denken, merk ik dat ik afbreuk doe aan mijn vertrouwen in mijn eigen denken. Bij vlagen merk ik zelfs dat ik zonder externe bevestiging aan de validiteit van mijn eigen gedachten twijfel: langzaam bekruipt mij een nieuwe vorm van epistemisch zelfwantrouwen.
Vertrouwen zonder goedkeuring
Daarmee worden de afspraken die ik met mijzelf maak steeds belangrijker. Ik blijf bewust met de hand op papier schrijven, want papier is een medium dat niet terugspreekt en mijn eigen bezieling en inspiratie ongemoeid laat. Dit klinkt romantischer dan het is. Het creatieve proces is vaak een pijnlijk proces van afkeuring. Ik sla allerlei doodlopende wegen in en begeef me in een chaos van onsamenhangende gedachten en ideeën waar ik iets concreets van probeer te maken.
Ik weet dat ik mij in die chaos heb te bewegen en haar moet ervaren om het signaal in de ruis op te kunnen vangen. Door te blijven zoeken en niet op te geven, ook al weet ik dat er een makkelijke uitweg is, vind ik uiteindelijk iets van waarde. De vorm ontstaat uit de chaos, en het ongemak dat de onzekerheid met zich meebrengt is een noodzakelijk onderdeel van dat proces.
Uit ervaring weet ik dat het aangaan van het creatieve proces een fundamenteel onderdeel is van mijn zingeving en geluk in het leven. Wanneer ik mijzelf niet langer durf te begeven in de chaos van mijn binnenwereld, verlies ik een belangrijk deel van wat mij tot mens maakt. Het creatieve proces maakt de zomer tot een vreugdevolle en productieve tijd, want juist in de worsteling met mijn eigen onvermogen zit mijn groei besloten.
Daarin schuilt een groter probleem. Nu AI in steeds meer van onze systemen doordringt en ons voortdurend corrigeert en bevestigt, vraagt het discipline om de verleiding te weerstaan ook ons denken eraan uit te besteden. Bij repetitieve taken, onderzoek en de toetsing van mijn werk ben ik dankbaar dat AI met mij meewerkt. Validatie is een essentieel onderdeel van het creatieve proces, waarin de relevantie van mijn werk wordt getoetst aan de werkelijkheid buiten mijn eigen veronderstellingen en blinde vlekken. Vraag ik echter te vroeg om hulp, dan verlies ik het zelfvertrouwen dat essentieel is om mij in de chaos van het creatieve proces te bewegen.
Ik nodig je uit je door de chaos van je binnenwereld te laten inspireren, anders grijp je al snel bij elke onzekerheid naar iets buiten jezelf. Hoe verleidelijk het ook is om in de zomer je blik naar buiten gericht te houden, trotseer de storm, zodat je in de overweldigende ruis de muziek kunt blijven horen.
Gepubliceerd op door Sacha Post. Dit essay is onderdeel van de wekelijkse brieven. Ontdek meer essays over zomer in de archieven.